Evdeki Mevsimler

 


Elektrik tam akşamın en düşünceli saatinde kesildi. Odanın içindeki uğultu bir anda sustu; buzdolabının ince titreşimi, bilgisayarın fan sesi, lambanın sarı halkası… Hepsi yok oldu. Geriye, duvar saatinin sabırlı tik takları ve karanlığın ağır nefesi kaldı.

Adam bir süre yerinden kıpırdamadı. Karanlıkta eşyaların yer değiştirdiğini sandı; sanki koltuk biraz daha yaklaşmış, masa biraz daha uzaklaşmıştı. İnsan ışık varken eşyaların yerini değil, kendini sabit sanıyormuş meğer. Kalktı, balkon kapısını araladı. Soğuk hava içeri doldu; gecenin kokusu vardı içinde. Islak beton, uzak bir yerden gelen soba dumanı ve çiçek açmaya hazırlanan bir ağacın belirsiz vaadi.

Balkona çıktığında gökyüzü pırıl pırıldı. Elektrik olmadığı için şehir kendi ışığını söndürmüş, yerini göğe bırakmıştı. Sokak lambalarının sönmesiyle yıldızlar cesaret bulmuş gibiydi; her biri biraz daha yakına gelmiş, biraz daha çoğalmıştı. Samanyolu ince bir tül gibi uzanıyor, karanlığın içinde görünmez sandığı ihtimalleri tek tek görünür kılıyordu. Adam, uzun zamandır ilk kez gökyüzünün gerçekten “derin” olduğunu fark etti. Sanki yukarı değil de içine bakıyordu.

“Yine gittiler,” dedi bir ses.

Adam irkildi. Ses, karşı binanın üçüncü kat balkonundan geliyordu. Elinde küçük bir el feneri tutan yaşlı bir kadın, ışığı yere doğru eğmiş, yüzünü loşluğun içine bırakmıştı. Feneri sanki karanlığı yaralamamak için dikkatle kullanıyordu.

“Evet,” dedi adam. “Ama iyi ki gittiler. Gökyüzü nihayet kendini hatırladı.”

Kadın başını kaldırıp yıldızlara baktı. “Eskiden her gece böyleydi,” dedi. “Biz ışıkları değil, gökyüzünü izlerdik.

Rüzgâr, iki balkon arasındaki boşluğu bir köprü gibi doldurdu. Elektrik kesintisi, onları aynı karanlıkta eşitlemişti. Artık ne adamın oturduğu evin düzeni, ne kadının yaşının çizgileri görünüyordu. Sadece sesler ve yukarıdaki o sonsuz parlaklık vardı.

“En son ne zaman bu kadar çok yıldız gördünüz?” diye sordu kadın.

Adam düşündü. Çocukluğumda, köyde yaz gecelerinde… Elektriğin sık sık kesildiği, ama kimsenin bundan şikâyet etmediği zamanlarda. “Çok oldu,” dedi. “Belki de hiç bu kadar dikkatli bakmamıştım.”

“Elektrik gidince insanlar ikiye ayrılır,” dedi kadın. “Kimi karanlıktan korkar, kimi gökyüzünü fark eder.”

Adam gülümsedi. “Siz hangisisiniz?”

“Ben artık karanlıktan korkmuyorum,” dedi kadın. “Çünkü karanlık, yıldızları saklamıyor; tam tersine ortaya çıkarıyor.”

Bir süre sustular. Gökyüzü konuşuyordu zaten. Uzakta bir köpek havladı. Bir apartmanın içinde bir bebek ağladı, sonra sustu. Şehir, karanlığın içinde kendi kalp atışını duyuruyordu. Sessizlik sandıkları şeyin aslında ne kadar kalabalık olduğunu o an fark ettiler. Elektrik varken duyulmayan ne çok ses vardı: Rüzgârın çatıların kenarına sürtünmesi, bir pencerenin tam kapanmamış kanadının arada bir titremesi, merdiven boşluğunda yankılanan çekingen bir ayak sesi… Karanlık, sesleri büyütmüyordu; sadece üzerlerindeki örtüyü kaldırıyordu. Adam korkuluklara yaslandı. Gözleri karanlığa alıştıkça şehir bir siluet olmaktan çıktı, bir organizmaya dönüştü. Her apartman bir gövdeydi sanki; pencereler kapalı gözler, balkonlar suskun ağızlar. Bir yerlerde biri öksürdü. Başka bir yerde bir sandalye sürtündü. Tüm bu küçük hareketler, görünmeyen bir nabzın atışları gibiydi. Şehir uyumuyordu; sadece gözlerini kapatıp içini dinliyordu.

Bebek yeniden hafifçe mırıldandı. Bu kez ağlamak değil, dünyaya alışmaya çalışan bir ses gibiydi. Bir yerde hayat yeni başlıyor, başka bir yerde ağır ağır kapanıyordu. Uzakta havlayan köpek, belki de hiçbir şeyi değil, sadece kendi varlığını teyit ediyordu: “Buradayım.” Adam, göğsünde hafif bir genişleme hissetti. Sanki kendi kalbi de şehrin kalp atışına karışmıştı. Elektrik kesildiğinde sadece ışıklar sönmemişti; insanın içindeki acele de biraz dinmişti. Karanlık, herkesin hızını eşitlemişti. Kimse kimseyi geçemiyordu artık.  Şehir gündüzleri beton ve camdan ibaretti; geceleri ise nefes alan bir varlığa dönüşüyordu.  

“Adınız nedir?” diye sordu kadın.

Adam adını söyledi. Kadın kendi adını da ekledi; adı, eski bir şarkının nakaratı gibiydi, hafızada kalacak türden. “Yarın,” dedi kadın, “elektrik olsa da olmasa da, saat yedide çay içiyorum. Eğer canınız isterse gelin. Bu gökyüzü konuşması yarım kalmasın.”

Adam bir an tereddüt etti. Tanımadığı birinin evine gitmek… Ama aslında kimseyi tanımadan yaşamıyor muydu? Gün boyu yüzlerce insanın arasından geçiyor, hiçbirine değmeden evine dönüyordu.

“Gelirim,” dedi.

Tam o sırada apartmanların içinde bir kıpırtı oldu. Lambalar birer birer yandı. Balkonlar aydınlandı. Gökyüzü bir perde gibi geri çekildi; yıldızlar silikleşti. Şehir yeniden kendini parlatmıştı.

Kadının yüzü ilk kez netleşti: Derin çizgilerle dolu ama yumuşak; gözleri, az önceki gökyüzü gibi derin ve sakindi. İkisi de bir an ne söyleyeceklerini bilemedi. Az önce paylaştıkları karanlık, şimdi fazla açıkta kalmış gibiydi.

“Yarın yedide,” dedi kadın, hafifçe başını eğerek.

“Yarın yedide,” diye yineledi adam.

Sonra neredeyse aynı anda içeri döndüler. Balkon kapıları kapandı; camlar araya ince bir mesafe koydu. Az önce ortak olan gökyüzü iki ayrı çerçeveye bölündü.

Adam salona geçti. Lambanın ışığı artık fazla parlak geldi. Televizyonu açmayı düşündü, vazgeçti. Telefonuna baktı, yine bıraktı. Odanın içinde dolaşırken biraz önce yaşadığı anın gerçekliğinden emin olmaya çalıştı. Karşı balkonda gerçekten biri var mıydı? Gerçekten konuşmuşlar mıydı? Perdeyi aralayıp baktı. Kadın içerideydi. Işık omzuna düşüyor, gölgesi duvara uzuyordu. Bir an için kadının da perdeyi araladığını sandı; iki bakış, camın iki tarafından kısacık çarpıştı. Sonra perdeler kapandı.

Gece herkes kendi odasına çekildi. Ama karanlığın bıraktığı iz, her iki evde de kaldı.

Ertesi gün adam karşı apartmanın kapısını çalarken elektrikler kesik değildi. Akşam saat yediye doğru merdiven boşluğunu dolduran gündüz ışığı çoktan çekilmiş, yerini sarı ve yorgun bir ampulün gölgelere bölünmüş sessizliğine bırakmıştı. Zil çalıştı. İçeride ayak sesleri duyuldu; yavaş ama kararlı. Kapı yavaşça açıldı. İçeriden çay kokusu yayıldı; bergamot ve eski kitap kokusuna karışmış bir çay.

“Hoş geldiniz,” dedi kadın. “Dün gökyüzüne baktık. Bugün biraz da birbirimize bakalım.”

Adam içeri adım attı. Salon duvarları fotoğraflarla doluydu; genç bir kadın, bir asker, bir düğün, bir deniz kenarı… Zaman, çerçevelere sığdırılmıştı. Masanın üzerinde iki ince belli bardak vardı. En çok çiçekler dikkat çekiyordu. Pencere önlerinde saksılar dizilmişti: sardunyalar, menekşeler, uzun yapraklı bir salon palmiyesi, bir köşede sabırla yükselen bir kaktüs. Sehpanın üzerinde küçük cam vazolarda taze kesilmiş çiçekler vardı; kimisi bahçeden toplanmış gibi doğal, kimisi özenle seçilmiş gibi zarif. Toprağın nemli kokusu çay buharına karışıyordu.

“Onlar benimle konuşur,” dedi kadın, adamın bakışını fark ederek. “Evde ses azaldıkça çiçek sayısı artar.”

Bir köşede, tavandan sarkan sarmaşık ince ince duvara tutunmuştu. Sanki o ev, köklerini toprağa değil, zamana salmıştı. Raflarda kitaplar vardı; sırtları solmuş, sayfaları kabarmış. Kitapların arasına küçük taşlar, kurutulmuş yapraklar, eski bir saat yerleştirilmişti. Her şey düzenliydi ama mükemmel değildi; yaşanmışlık, düzenin içine bilinçli bir dağınıklık katmıştı. Çiçekler nasıl kuruyup yeniden açıyorsa, bu ev de acıyı bir süre tutmuş, sonra üzerine yeni yapraklar çıkarmış gibiydi. 

“Burada insan kendini başka bir yerde gibi hissediyor,” dedi adam.

Kadın gülümsedi. “Burası hep aynı yer,” dedi. “Sadece içindeki mevsimler değişti.”

Ve gerçekten de ev, dışarıdaki şehrin beton sertliğine hiç benzemiyordu. Sanki apartmanın içinde gizlenmiş küçük bir bahçe, zamanın ortasında korunmuş bir sığınaktı. Burada ışık bile acele etmiyor, duvarlara yavaşça yayılıyordu.

Kadın çayı doldururken elinin hafifçe titrediğini fark etti adam. Bu, yaşlılığın titremesi değildi sadece; sanki bardaktan taşmaması gereken bir hatırayı da kontrol etmeye çalışıyordu.

“Çok fotoğraf var,” dedi, duvarlara bakarak.

“Ev sessizleşince insan sesleri çerçeveletiyor,” diye karşılık verdi kadın. Sonra sanki söylediği cümlenin içinde biraz dolaşmak ister gibi sustu.

Fotoğraflar sadece görüntü değil,” dedi kadın yavaşça. “Onlar sesin saklandığı yerler. İnsan yüzüne bakınca sesini hatırlıyor. Gülüşünü. Öfkesini. ‘Biraz daha çay var mı?’ deyişini… Şimdi bazen akşamları ışıkları kapatıyorum,” dedi. “Fotoğraflar loşta kalıyor. O zaman daha çok konuşuyorlar. Gündüz görüntüler var. Gece sesler.

“Başta fark etmiyorsunuz,” diye devam etti. “Sesler birer birer azalıyor. Önce kahkaha eksiliyor mesela. Duvarlar aynı duvar, masa aynı masa… ama bir sandalye daha az gıcırdıyor. Mutfaktan iki tabak sesi yerine bir tabak sesi geliyor. Kapı açıldığında ‘geldim’ diyen bir ses olmuyor.” İnsan, sesleri kaybolmasın diye onları bir yere sabitlemek istiyor. Çerçeve bunun için var belki de

Adam, en ortadaki çerçeveye yaklaştı. Yirmili yaşlarında bir genç adam; gözlerinde aceleci bir ışık, omzunda rüzgârla dolan bir ceket. Deniz kenarında çekilmiş bir fotoğraf.

“Oğlunuz mu?” diye sordu.

Kadın başını salladı. “Evet. Denizi çok severdi.”

Bir anlık duraksama oldu. Çaydan yükselen buhar, iki insanın arasına ince bir perde çekti.

“Şimdi nerede?”

Kadın fincanın kenarına bakarak konuştu. “Uzakta.”

Bu kelime, bir şehir adı değildi. Bir mesafe de değildi. Adam bunu anladı ama sormadı. Kadın devam etmedi; sadece pencereye doğru baktı.

“Gençler hep acele eder,” dedi bir süre sonra. “Hayatın uzun olduğunu sanırlar. O da öyle sanıyordu.”

Adam, duvarda başka bir fotoğrafa kaydı. Bu kez aynı genç, ama yanında bir adam daha vardı. Daha olgun, omzunu hafifçe oğluna dayamış, yüzünde sakin bir gurur.

“Eşiniz?”

“Evet.” Kadın hafifçe gülümsedi. “Onlar birbirlerine benzerdi. İkisi de sabırsızdı aslında. Biri hayata, biri zamana karşı.”

Cümle eksik kaldı.

“Oğlunuz…?” diye başladı adam, ama cümleyi tamamlayamadı.

Kadın yardım etti. “Bir kaza,” dedi. “Çok hızlı olan şeyler genelde bir anda olur. İnsan anlamaz. Telefon çalar. Bir kapı çalınır. Sonra evin içindeki bütün saatler durur.”

Adam başını eğdi. Çayın tadı değişmişti sanki.

“Eşim,” dedi kadın, “bir yıl dayandı.”

Bu kez sessizlik daha ağırdı.

“Dayanmak mı?” diye sordu adam, neredeyse fısıltıyla.

“İnsan bazen yaşamakla dayanmayı karıştırır,” dedi kadın. “O, oğlumdan sonra bir yıl yaşadı. Ama aslında bekledi.”

“Neyi?”

Kadın omuz silkti. “Belki yeniden görüşmeyi.”

Işık, duvardaki fotoğrafların camında yansıyor; akşamın hafif kararan gölgesi yüzleri bir anlığına canlandırıyordu. Sanki odada dört kişiydiler.

“Zor olmalı,” dedi adam. Söylediği cümle ne kadar yetersizse, o kadar gerçekti.

“Zor kelimesi küçük kalıyor,” dedi kadın sakince. “Ama insan alışıyor. Acıya değil… eksikliğe. Evde bir tabak eksik olur, bir sandalye boş kalır. Başta her şeye çarparsınız. Sonra yerini öğrenirsiniz.”

Adam, masadaki ikinci sandalyeye baktı. Boştu.

“Hiç taşınmayı düşündünüz mü?”

“Hayır,” dedi kadın. “Anılar bavula sığmaz.”

Çaylar yavaşça bitti. Saat duvarda sessizce ilerliyordu. Elektrik vardı; ışık açıktı; hayat normal görünüyordu. Ama adam, bu evde zamanın ikiye bölündüğünü hissetti: Oğlundan önce ve sonra. Eşinden önce ve sonra.

Kadın fincanları toplarken durdu.

“Dün gece,” dedi, “yıldızlara bakarken şunu düşündüm. Onlar aslında çoktan sönmüş olabilir. Ama biz ışıklarını hâlâ görüyoruz. Belki insan da biraz öyledir. Gidenler tamamen gitmez. Işıkları bir süre daha kalır.” 

Adam pencereye doğru baktı. Akşam yavaş yavaş şehri mora boyuyordu. Kendi dairesinin camları günün son ışığını tutmaya çalışıyor, sonra birer birer bırakıyordu. İçeride ise çerçeveler, camlarının ardında küçük güneşler gibi duruyordu.  Cevap veremedi. Çünkü o anda, duvardaki genç adamın gözlerinde yalnızca bir ışık değil, zamana direnmiş bir hayat kıvılcımı vardı; camın ardında donmuş bir bakış değil, sanki birazdan konuşacakmış gibi bekleyen, yarım kalmış bir cümlenin sıcaklığı duruyordu. 

Ayağa kalkarken, bu eve ilk kez gelen biri gibi değil, bir hatıranın içinden geçip çıkan biri gibi hissetti. Kapıya yöneldiğinde arkasına baktı. Kadın çiçeklerin arasında, ışığın ve gölgenin tam ortasında duruyordu. Yüzündeki çizgiler akşamın loşluğunda yumuşamış, gözleri derin bir su gibi sakinleşmişti.

Kapıya yöneldiğinde kadın da ayağa kalktı.

“Yine gelin,” dedi. “Dün konuştuğumuz yerden devam ederiz.”

Adam hafifçe durdu. “Dün mü?”

Kadın kısa bir an duraksadı. Gözleri, odanın içinde bir şey arar gibi dolaştı. “Balkonda… yıldızlar…” dedi, ama cümlesi tam oturmadı. Sanki kelimeler yerlerini şaşırmıştı.

Adam gülümsedi. “Evet,” dedi yumuşakça. “Yıldızlar.” 

Kadın rahatlamış gibi başını salladı. “Çok yıldız vardı,” dedi. “Uzun zamandır bu kadar görmemiştim.”

Adam kapıya yöneldiğinde masanın üzerindeki iki fincana takıldı gözü. Biri neredeyse hiç içilmemişti. Kadın fincanı eline aldı, baktı, sonra şaşırmış gibi kaşlarını çattı.

“Çay koymuş muydum?” diye sordu.

“Evet,” dedi adam. “Birlikte içtik.”

Kadın başını salladı ama o baş sallayış bir kabul değil, bir boşluğu örtme çabası gibiydi. Duvarlardaki fotoğraflara baktı sonra. Az önce uzun uzun anlattığı genç adamın fotoğrafına.

“Çok yakışıklıydı,” dedi. “Komşunun oğluydu.”

Adamın kalbi bir an için duracak gibi oldu. Az önce “oğlum” dediği yüz şimdi bir yabancıya dönüşmüştü.

Kadın bir adım daha yaklaştı fotoğrafa. Camın üzerine parmağını koydu.

“Adı…” dedi.

Cümle havada kaldı.

O an adam şunu anladı: Yıldızların ışığı gibi, bazı hatıralar da gecikmeli sönüyordu. Önce ayrıntılar gidiyor, sonra isimler, sonra bağlar… En son ışık kalıyordu belki.

Kadın aniden dönüp gülümsedi. O gülümsemede hiçbir eksiklik yoktu. Sıcak, davetkâr, tanıdık.

“Yarın yine beklerim,” dedi. “Tanıştığımıza memnun oldum.”

Adam durdu.

“Ben…” dedi, ama cümlesini tamamlamadı. Çünkü o an, hangisinin daha acı olduğunu bilemedi: Birini kaybetmek mi, yoksa her gün yeniden kaybetmek mi?

Kadın içeride çiçeklerin arasında dolaşıyor, bir saksının yerini değiştiriyor, sonra durup etrafına bakıyordu. Sanki bir şeyi unutmuş ama neyi unuttuğunu hatırlayamıyordu.  Kapı kapandığında merdiven boşluğu daha dar geldi ona. Aşağı indikten sonra, karşı balkona baktı. Dün geceki karanlığı düşündü. Yıldızları. Sessizliği. Gökyüzü bu akşam bulutluydu. Yıldızlar görünmüyordu.


Selçuk TUNA -s.tuna@live.com

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kendini Kaybettiğin Yer

Olmak Yettiğinde

Hiçliğin Kıyısında