Sorunun Henüz Adı Yokken
Çocukken dünyanın bana hep aynı açıklıkla duracağını, sabahların değişmeden geleceğini, seslerin oldukları yere sadık kalacağını düşünürdüm. İçimdeki huzursuzluğu geçici bir hâl sayar, hissettiklerimi tartmadan yaşardım. Önemli şeylerin açık açık söyleneceğini düşünür, gizlenen şeylerin var olabileceğini aklımdan bile geçirmezdim. Ne fazlasından korkar ne de azlığını dert ederdim. Sabah olurdu, her zamanki yerinden ışık pencereden içeri girer, dünya henüz beni korkutacak bir şey söylemezdi. Gün, benden bir hazırlık beklemez, ne korunmam gereken bir ihtimal olurdu ne de kaçınmam gereken bir anlam. O zamanlar dünya, susarak güven verirdi; ben de onun suskunluğuna inanırdım. Çocukken, düzen böyle sanıyordum. Sabah varsa, sorun yoktu. Sanki gece boyunca beni beklerdi. Bu tanıdıklık, dünyayla aramda sözsüz bir anlaşma gibiydi. Pencereden görünen gökyüzü de yabancı değildi. Ne fazlasını vaat ediyor ne de bir şey talep ediyordu, sesler olması gerektiği gibiydi. Her şeyin yerinde olması, dünyanın hâlâ beni kabul ettiğini hissettiriyordu. Henüz hiçbir şey bozulmamıştı, henüz bir şeyin bozulabileceği ihtimali de yoktu. Dünya, kendini savunmamı gerektirmiyordu, ben de ona karşı tetikte değildim.
Bunların değişmez olduğunu düşünür, bir şeyler ters gitse bile, mutlaka büyük bir işaret olur sanırdım. Küçük şeylerin insanın içini bozabileceğini bilmezdim o zamanlar. İçimdeki sıkışmayı açlık sanırdım. Ya da birazdan geçecek bir huzursuzluk. Duygularımı adlandıramıyor onlara geçici isimler veriyor, içimde dolaşan o tuhaflığı ciddiye alamıyordum. Sanki doğru kelimeyi bulursam kendiliğinden dağılacaklarmış gibi gelirdi. İçimde dolaşan o tuhaflığı ciddiye almazdım, çünkü o zamanlar, iç dünyanın da tıpkı bedenim gibi kendini onaran bir yer olduğuna düşünürdüm. Her şeyin geçeceğini, hislerin de eşyalar gibi yerine döneceğini sanırdım. Bu yüzden o sıkışmanın, bir gün adını koymam gereken bir gerçekliğe dönüşeceğini hiç hesaba katmazdım. Asıl olanın, tamamlanmayan şeyde saklı olabileceğini henüz sezemiyordum. Masumiyetimle sadece sözcüklerin gerçeği taşıdığını kabul etmiştim. Aralarındaki boşluğun da konuşabileceğini henüz öğrenmemiştim.
Sonra bir gün görmeye başladım. Bu, bir uyanış gibi gelmedi bana. Gözlerim açıktı ama bakışım eskisi kadar kendiliğinden değildi. Hayat akıyordu, ben de içindeydim, ne olduğunu bilmiyor, yine de varlığını inkâr edemiyordum. Aynı şeylere bakıyor, aynı yolları yürüyordum, fakat bir şey yerinden kaymıştı. Dünya, ilk kez benden bir açıklama ister gibi duruyordu. Önceden güven veren sessizlikler, şimdi soru taşıyordu. Her şey olduğu hâliyle yetmiyor, arkasında başka bir şey varmış hissi bırakıyordu. Masumiyeti, bilincin eksikliği değil, insanın hesap yapma ihtiyacı duymadığı, şüpheyle henüz tanışmadığı bir hâl olduğunu anlamaya başlamıştım. Masumiyet sessizce çekilmiş; geride açıklaması olmayan bir ağırlık bırakmıştı. Bunu kimden nasıl öğrendiğimi hatırlamıyordum. Her nasılsa bedenim, zihnimden önce anlamıştı. Kimse bana değiştiğimi söylememişti. Zaten böyle şeylerin dile getirilebileceğini de bilmiyordum. Meğer değişim, sevilen şeylere daha temkinli yaklaşmak demekmiş diye düşünmeye başladım. Nihayetinde güvenmenin doğal bir refleks olduğunu sanırken bilinçli bir risk olduğunu anlamaya başlamıştım. İnsanların söylediklerini duyardım ama hepsini anlamam gerekmiyor sanırdım. Anlamadığım şeyler varsa, büyüklere aitti. Bazı cümleler bana bakarak söylenmiş olmasına rağmen bana ait değil gibi hissediyordum. İlk kez, kelimelerin her zaman gerçeği taşımadığını fark etmiştim. Söylenen doğruydu belki, ama hissettirdiği şey başkaydı. İşte o çatlak, orada oluşmuştu. Bir şeyin yerinde olmasına rağmen bana iyi gelmediğini hissetmeye başlamıştım. Sonra yavaş yavaş saklanmayı öğrendim. Sadece oyunda değil; bakışlarda, sorularda, hislerde. Gözlerimi kaçırmayı, sorulara tam cevap vermemeyi, hissettiklerimi olduğundan daha küçük göstermeyi öğrendim. Görünür olmanın her zaman iyi bir şey olmadığını fark etmiştim. Bunu bana kimse öğretmemişti. Bir gün bildiğim bir şey olmuştu sadece. Söylenenle hissedilen arasındaki o boşlukta, saklanmanın mümkün olduğunu anlamıştım.
Akşamları her şey toparlanır sanırdım. Işıklar yanınca, sesler yumuşayınca içimdeki ağırlık da dağılır diye beklerdim. Ama o ağırlık artık benimle her yere gelmeye başlamıştı. Bazı şeylerin geceyle geçmediğini görmeye başladım. Yavaş yavaş masumiyetim geriye çekildi ve sessizce içimde bir yere sığındı. Ama artık dünyaya ilk çıkan o değildi. Onun yerine temkin çıktı, dikkat çıktı, susma çıktı. Bunların adını o zaman bilmiyordum. Sadece eskisi kadar açık olmadığımı hissediyordum. Her şeyin açıklanmayabileceğine, her şeyin güvenli olmadığına, bazı duyguların saklanması gerektiğine alışmak. Yavaş yavaş, hiçbir şey olmamış gibi görünen bir günde bile, artık şeylere aynı yerden bakmadığımı anladım. İnsanların arasında olduğum için yalnız kalmayacağımı düşünürken, kalabalığın içinde bir mesafe oluşmaya başladı. Bunun geçeceğine inanırken sonraları o mesafe yerleşip kaldı. Nihayet yalnızlık, bir boşluk olmaktan çıkıp, içimde belirgin bir hâl aldı.
Artık masumiyetimi yitirdiğimi düşünüyordum. Sonra fark ettim ki onu kaybetmemiştim; içime almıştım. Orada kalacağını, beni kollayacağını düşünüyordum. Dünyayla kurduğum ilk mesafesiz ilişki, her şeyin kendiliğinden anlamlı, her karşılaşmanın güvenli olduğuna dair o kırılgan inanç. Onu içime aldığım anda, dünya ile arama görünmez bir çizgi çekilmişti. Artık olan bitenle aramda ince bir boşluk vardı. Sadece duruyordum ve izliyordum. Anlam, eskisi gibi kendiliğinden doğmuyor; kurulmayı bekliyordu. Çocukken beni taşıyan şey, dünyanın akışıydı; anlamaya başladığımda ise, dünyayı taşımaya ben başlamıştım. Olan biten artık sadece olup geçmiyor, geride iz bırakıyordu. Her yaşantı, kendinden sonra bir düşünce, her düşünce de bir ağırlık bırakmaya başladı. Daha çok, gözlerimin alışmak zorunda kaldığı sert bir ışık gibiydi. Karanlıktan çıkmış değildim; sadece karanlığın ne olduğunu öğrenmiştim. Geçmiş, şimdiki zamanın içine sızmaya başlamış; her adımımı ağırlaştırmıştı. Bununla yaşamayı öğrenmeye başladım.
Nihayetinde gerçekleri görmeye başlamıştım ama gördüğümün merhameti gereksiz kılmadığını öğrenmiştim; aksine onu bilinçli hâle getirmişti. Masumiyetin içgüdüsel şefkati yerini, bedelini bilerek sürdürülen bir duyarlılığa bırakmıştı. Artık iyi insan olmak zorunda değildim; iyi kalmayı seçmiştim.
Masumiyet, dünyanın anlaşılır olduğu varsayımına dayanır. İyilerin iyi, kötülerin kötü olduğu; söylenenlerin söylendiği gibi olduğu bir düzen. Çocuk, bu düzenin çatladığını gördü. Ve o çatlak, içeriye sızdı.
Selçuk TUNA - s.tuna@live.com

Yorumlar
Yorum Gönder